Журнал ҳақида

Журнал дастлаб 1933 йилдан Илм қўмитаси ва Ўзбекистон Давлат план комиссиясининг органи сифатида “Социалистик илм ва техника” номида нашр этила бошланган. Ойда бир марта чиқадиган ижтимоий-сиёсий, иқтисодий, илмий-техника журналининг ўша йили учта, келгуси йили эса ўн иккита сони чоп этилди. Журнал 1935 йилдан “Социалистик фан ва техника” номида Ўзбекистон Фанлар комитетининг органи сифатида фаолиятини давом эттирди. 1939 йили эса унинг номи “Социалистик фан ва турмуш” деб ўзгартирилди ва Ўзбекистон Халқ Комиссарлари Совети қошидаги фанлар комитетининг “ўз-ўзидан ўқиб маълумотни оширувчилар учун ўзбек тилида ойда бир марта чиқатўғон илмий журнал” бўлиб қолди.

1940 йил собиқ Иттифоқ Фанлар академи ясининг Ўзбекистон филиали ташкил қилингач,

журнал унинг таркибига киритилди. Уруш бошланганидан кейин республикамиздаги бир қанча вақтли матбуот органлари қатори журналининг чиқиши ҳам вақтинча тўхтатилди. Ниҳоят 1957 йил мартида Фанлар академияси нашриётининг директори Аҳмаджон Ёқубов таклифи ва Академия президенти Ҳабиб Абдуллаев розилиги билан журнал ҳозирги «Фан ва турмуш» номи билан қайта чиқа бошлади.

Журнални қайта тиклаш ҳамда муҳарририят ишини ташкилий жиҳатдан йўлга қўйиш ва ижодий ривожлантиришда Ўзбекистон Фанлар академияси, хусусан, унинг ўша йиллардаги президенти Ҳабиб Абдуллаев ҳамда академик Тошмуҳаммад Қори-Ниёзий, ўша даврда дунёнинг деярли барча мамлакатларига бориб келгани учун “ўзбек Магелани” номини олган машҳур жаҳонгашта профессор Ҳамидулла Ҳасанов, атоқли журналист Аҳмаджон Ёқубов катта роль ўйнади.

«Фан ва турмуш» журнали 1976-1982 йилларда ярим миллион нусхада чоп этилиб, статистик

маълумотларга кўра, мамлакат журналхонлар жон бошига тўғри келиши жиҳатидан собиқ Иттифоқда биринчи ўринни эгаллаган – республиканинг ҳар 19 нафар журналхонига биттадан «Фан ва турмуш» тўғри келган. Ўша йилларда Ўрта Осиёдаги қўшни республикалардан ташқари узоқ хорижнинг 26 мамлакатидаги ватандошларимиз ҳам «Фан ва турмуш» ни мунтазам ўқиб туришди. Журналга турли йилларда адабиётшунос, файласуф ва жамоат арбоби, Ўзбекистон илм қўмитаси раиси Отажон Ҳошим (1933-1937 йиллар), Икром Исломов (1938-1939 йиллар), академиклар: Тошмуҳаммад Қори-Ниёзий (1938 йил, 1940-1941 йил майигача ҳамда 1958 йилдан то 1970 йил мартигача – умрининг охиригача), Иброҳим Муминов (1957 йил), Муҳаммаджон Ўрозбоев (1970 йил октябридан то 1971 йил майигача – умрининг охиригача), Музаффар Ҳомудхонов (1972 йил январдан то июн ойига қадар – умрининг охиригача), Ёлқин Тўрақулов (1974-1988 йиллар), Комилжон Зуфаров (1988-1992 йиллар), Мурод Шарифхўжаев (1992-2002 йиллар) Бош муҳаррирлик қилиб келишган.

 

2002 йилдан буён журналнинг бош муҳаррири бўлиб академик Шуҳрат Эгамбердиев фаолият олиб бормоқда.

 

«Фан ва турмуш» сўнгги йилларда ҳам мазмунан, ҳам полиграфик ижросига кўра жаҳон стандартлари даражасига кўтарилди. Айниқса, журналнинг жаҳон цивилизациясига катта ҳисса қўшган Хоразм Маъмун академияси, қадимий шаҳарларимиз, жумладан, Самарқанднинг 2750 йиллиги, Қаршининг 2700 йиллиги, Марғилоннинг 2000 йиллиги, Ўзбекистон ҳудудида қадимий одам пайдо бўлишига бағишлаб чиқарилган сонлари кўпчиликка манзур бўлди.

Журнал 2003 йилдан бошлаб ўз саҳифаларида рус тилида ҳам мақолаларни чоп этиб русийзабон муштарийларни хушнуд этмоқда. Ҳозирда журнал ўз ўқувчилари, айниқса ёш авлод қалби ва тафаккурида умумбашарий қадриятларга, фаннинг сўнгги ютуқларига асосланган замонавий дунёқарашни шакллантириш, халқимизни юксак маънавиятли, маърифатли этиш йўлида жаҳон кашфиётларини, ўзбек олимларининг илмий натижаларини кенг тарғиб қилишни ўз олдига мақсад қилиб қўйган.